Zo werkt het: netcongestie is tijd- en plaatsgebonden
Nederland elektrificeert al een aantal jaar in een hoog tempo. Bedrijven verduurzamen, we stappen over op warmtepompen elektrisch vervoer en we wekken steeds meer duurzame energie op. Daarmee maakt Nederland zich onafhankelijker en weerbaarder tegen geopolitieke spanningen. De opwek en het verbruik van elektriciteit zijn zelden op dezelfde locatie of op hetzelfde moment. Dat zorgt ervoor dat we steeds meer van onze elektriciteitsnetten zijn gaan vragen: soms voeden we véél elektriciteit op vele plekken in het land op het elektriciteitsnet in. En op andere momenten vragen we weer veel elektriciteit van datzelfde net terug.
Nederland heeft een van de betrouwbaarste energienetten van Europa. Netbeheerders houden de betrouwbaarheid van de elektriciteits- en gasnetten op ruim 99,99 procent. Wanneer de elektriciteitsnetten langdurig te zwaar belast worden, is er een vergrootte kans op storingen. Om het stroomnet veilig en betrouwbaar te houden, zijn netbeheerders daarom genoodzaakt nieuwe aanvragen tijdelijk te pauzeren tot er weer voldoende capaciteit is. Daardoor ontstaan wachtlijsten waardoor woningbouw, economische groei en verduurzaming stagneren.
Wat is netcongestie eigenlijk?
Het elektriciteitsnet loopt op de piekmomenten, op veel plekken in het land, tegen zijn grenzen aan. Dat noemen we netcongestie. Netcongestie is tijd- en plaatsgebonden. Zo kunnen er in de ene straat veel zonnepanelen op de daken liggen en kunnen de bewoners veel elektrische auto's hebben, met zwaarbelaste elektriciteitskabels als gevolg. De zonnepanelen voeden tegelijk grote hoeveelheden stroom in, en de auto’s worden doorgaans allen aan het begin van de avond opgeladen. We vragen op momenten dan veel capaciteit van de elektriciteitsnetten.
In de straat erachter echter, liggen misschien geen zonnepanelen op de daken en kunnen de kabels de vraag naar transportvermogen van elektriciteit prima aan. Zo lokaal kan netcongestie zijn. Een aansluitpauze en een aansluitoffensief kunnen daarmee op hetzelfde moment naast elkaar bestaan.
Wanneer we de belasting op de piekmomenten verminderen, door de invoeding van elektriciteit te verlagen of door de afname te spreiden in de tijd, dan worden dezelfde kabels beter benut en is er in mindere mate netcongestie.
Wat doen de netbeheerders?
Netbeheerders investeren meer dan ooit in het uitbreiden van onze stroomnetten. Tekorten aan mensen en langlopende vergunningstrajecten zorgen er echter voor dat we niet zo snel kunnen bouwen als we zouden willen. Alleen bijbouwen is ook niet genoeg. Het nieuwe systeem heeft een veel volatieler karakter en nu al geldt dat er buiten de piekmomenten om vaak nog ruimte op de stroomnetten is. Er lopen veel verschillende trajecten naast elkaar om dit vraagstuk aan te pakken. De ene keer kan er via slimme en flexibele oplossingen meer ruimte voor meerdere aansluitingen vrij gemaakt worden en op een ander moment is de grens bereikt.
De druk op het elektriciteitsnet neemt toe, maar het net is niet altijd en overal volledig bezet. Naast piekmomenten zijn er ook momenten gedurende de dag waarop er nog capaciteit beschikbaar is. Er wordt gewerkt aan speciale contracten voor bedrijven én consumenten, om het gespreid gebruik van elektriciteit financieel aantrekkelijker te maken. Wanneer we de dalen beter benutten en daarmee de pieken verlagen, dan kunnen netbeheerders nieuwe gebruikers toegang geven tot het net. Ook helpt het verminderen van de afstand tussen vraag en aanbod, door elektriciteit direct op te wekken en te gebruiken op dezelfde locatie en op hetzelfde moment, om het net te ontlasten.
Netbeheerders, gemeenten, provincies, bedrijven en consumenten hebben daarmee allemaal een deel van de oplossing in handen. Als we allemaal ons gedrag kunnen aanpassen, bewust worden wanneer we bijvoorbeeld apparaten opladen en sámen de pieken verlagen, dan zal netcongestie stevig verminderen en benutten we de ruimte die wél beschikbaar is, beter.
Meer uitleg over netcongestie en transportschaarste vind je terug via de onderstaande knop.