Zo werkt het: vrijgave van netcapaciteit
Nederland verduurzaamt in hoog tempo. We gebruiken steeds meer elektriciteit voor wonen, werken en mobiliteit. Netbeheerders zorgen er dagelijks voor dat het licht blijft branden en bedrijven kunnen blijven draaien én werken tegelijk hard aan het uitbreiden en slimmer benutten van het elektriciteitsnet.
Tot nu toe hebben netbeheerders capaciteit gereserveerd voor kleinverbruikaansluitingen. Op deze manier kon onder andere woningbouw zoveel mogelijk doorgang krijgen. Maar door de toenemende impact van netcongestie op alle netdelen is deze werkwijze niet langer toekomstbestendig. Daarom stoppen netbeheerders met deze werkwijze. De nog resterende capaciteit wordt in het najaar van 2026 vrijgegeven aan geprioriteerde partijen op de wachtlijst.
Om de elektrificatie daarnaast zoveel mogelijk te ondersteunen meten netbeheerders periodiek waar ruimte ontstaat, bijvoorbeeld in de jaarlijkse herijking van de zogenoemde congestiemanagementonderzoeken. Dat zijn complexe en impactvolle berekeningen waar veel mensen aan werken.
Deze analyses laten zien of én waar nog ruimte is of mogelijk ontstaat. Elk gebied is verschillend in netbelasting, ontwikkeling van vraag en aanbod van elektriciteit, uitbreiding van het net, en de mate van flexibiliteit die beschikbaar is. Wanneer en hoeveel capaciteit vrijkomt, verschilt per regio. Dit hangt af van:
- De uitkomsten van de netanalyses.
- De oplevering van uitbreidingen van het net.
- De lokale belasting van het net, er kan bijvoorbeeld capaciteit vrijkomen doordat gebruikers met een voordelig contract afzien van stroomgebruik tijdens de pieken via flexcontracten.
Zodra blijkt dat er capaciteit beschikbaar komt, geeft de netbeheerder die zo snel mogelijk vrij aan klanten in volgorde van de integrale wachtlijst, in lijn met het ACM-prioriteringskader. Daarbij staat één uitgangspunt altijd voorop: het net moet veilig en betrouwbaar blijven.
Netbeheerders benutten kansen zo snel mogelijk
De uitkomsten van nieuwe onderzoeken worden in het najaar van 2026 verwacht.
Netbeheerders kunnen vooruitlopend daarop al capaciteit vrijgeven op basis van actuele analyses. Zo worden kansen om klanten sneller te helpen direct benut.
In sommige gebieden komt tijdelijk weinig of geen extra ruimte beschikbaar. Als er wél capaciteit beschikbaar komt, dan wordt die verdeeld volgens de integrale wachtlijst, rekening houdend met het prioriteringskader.
Naar verwachting kan niet elke aanvraag direct worden geholpen met deze vrijgaves. In veel congestiegebieden blijft daarom voorlopig een wachtlijst bestaan. Nieuwe aanvragen voor een nieuwe of zwaardere aansluiting, of voor meer gecontracteerd vermogen van klanten met een aansluiting in het middensegment of van grootverbruikers, komen in deze gebieden op de wachtlijst. Klanten komen opnieuw in aanmerking zodra er bij een volgende vrijgave capaciteit beschikbaar komt. Hoelang dat duurt, verschilt per gebied.
Ook in 2027 en daarna blijft ruimte vrijkomen
Begin 2027 wordt de resterende gereserveerde capaciteit verdeeld over de wachtlijst. Daarna geldt: zodra er nieuwe ruimte ontstaat bijvoorbeeld uit netverzwaringen of vrijgekomen capaciteit door flex van bedrijven, wordt die opnieuw verdeeld volgens dezelfde duidelijke spelregels.
Inzicht helpt bij plannen
Wil je weten wat de situatie is in jouw regio?
- Bekijk de stroomnetchecker op de website van jouw netbeheerder
- Of raadpleeg de capaciteitskaart