Energiehubs: samen slimmer omgaan met lokale energie

Een energiehub is een lokale samenwerking tussen meerdere partijen in een afgebakend gebied. Zij maken afspraken over de opwek, het transport, de opslag, conversie en het verbruik van energie. Zo stemmen ze hun energiegebruik beter op elkaar af. Energiehubs zijn voor bedrijven, huishoudens en andere kleinverbruikers, combinaties van klein- en grootverbruikers, energiegemeenschappen en andere energiecollectieven. Het wordt nu vooral ingezet in gebieden met weinig beschikbaar netcapaciteit, zoals bedrijventerreinen. Op de lange termijn kunnen energiehubs uitgroeien tot een essentieel onderdeel van een toekomstbestendig energiesysteem.

Dit doet een energiehub

In een energiehub wordt lokaal opgewekte energie, bijvoorbeeld uit zon of wind, zoveel mogelijk direct gebruikt of tijdelijk opgeslagen. Slimme sturing zorgt ervoor dat vraag, aanbod en opslag beter op elkaar aansluiten. Dat kan piekbelasting beperken, energieverliezen verminderen en bijdragen aan lagere energiekosten voor deelnemers.

Tegelijk blijft een energiehub verbonden met het bovenliggende elektriciteitsnet. Overschotten en tekorten kunnen daardoor worden opgevangen en vraag en aanbod kunnen beter worden afgestemd op regionaal en nationaal niveau. Als een energiehub de piekbelasting aantoonbaar verlaagt, kan deze mogelijk bijdragen aan het verlichten van netcongestie.

Energiehubs verschillen per gebied. De ideale vorm hangt af van de deelnemers, de beschikbare energiedragers, de lokale netsituatie en het benodigde vermogen. Sommige hubs organiseren veel zelf, andere blijven sterker afhankelijk van energie van buiten de hub. Daarom zijn duidelijke afspraken, een goede rolverdeling en samenwerking tussen initiatiefnemers, overheden, dienstverleners en netbeheerders essentieel.

Hierom zijn energiehubs belangrijk

Energiehubs zijn meer dan een tijdelijke oplossing voor transportschaarste. Ze vormen een belangrijke bouwsteen van het energiesysteem van de toekomst. Door lokaal energiegebruik slimmer te organiseren, helpen zij om het elektriciteitsnet beter te benutten en de energietransitie te versnellen.

Dit doet een energiehub

Verbindt lokale energie-uitwisseling met de centrale infrastructuur
Zorgt zelf voor balans tussen vraag, aanbod en opslag
Draagt bij aan betrouwbaarheid, betaalbaarheid en een duurzaam energiesysteem
Draagt bij aan versnelling van de energietransitie

Energiehubs richting 2050

Richting 2050 ontwikkelt het energiesysteem zich naar een hybride structuur: publieke netten en decentrale energiehubs die elkaar versterken. Nu worden energiehubs vooral nog gezien als lokale oplossing voor transportschaarste. Rond 2030 worden zij steeds vaker actief meegenomen in nieuwe gebiedsontwikkelingen. In 2035 kunnen energiehubs functioneren als een decentraal netwerk. In 2050 zijn zij een volwaardige en onmisbare bouwsteen van het energiesysteem.

Dit kan elke partij nú concreet doen

Netbeheerders, overheden, deelnemers en dienstverleners kunnen nu al in co-creatie werken aan een gedeeld landelijke visie en de praktische invulling in gebieden waar energiehubs kansrijk zijn.

Netbeheerders spelen een belangrijke rol bij de ontwikkeling van energiehubs. Zij geven inzicht in de lokale netsituatie en nettopologie, zodat duidelijk wordt welke partijen technisch gezien kunnen samenwerken en welke afspraken mogelijk zijn. Als een energiehub technisch inpasbaar is en aan de voorwaarden voldoet, kan de netbeheerder afspraken maken en kan een groepstransportovereenkomst (GTO) opstellen met de juridische entiteit die namens de deelnemers optreedt. Om daar te komen zijn vooraf ook stappen van andere partijen nodig.

Wil je weten welke stappen nodig zijn om een energiehub of een groepstransportovereenkomst (GTO) te verkennen, te ontwerpen, te realiseren en te exploiteren? Ga dan naar het Kennisplatform Energiehubs. Daar vindt u praktische informatie, een stappenplan, tools, IT-landschap, praktijkvoorbeelden en veelgestelde vragen.

Ga naar Kennisplatform Energiehubs

Expert energiehubs

Voor meer informatie over energyhubs kunt u contact opnemen met Alexander Savelkoul.