Gedragscode Slim Netbeheer

Titel

Waarom gebruiken netbeheerders data en hoe doen ze dat veilig?

De netbeheerders in ons land hebben bij de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) een concept Gedragscode Slim Netbeheer  ter goedkeuring voorgelegd. In deze gedragscode is opgenomen hoe netbeheerders kunnen komen tot een gewogen oordeel of het gebruik van data voor netbeheerdoeleinden wel of niet riscivol is voor betrokkenen en of de verwerking past binnen de 'redelijke verwachting van betrokkenen'. Dit gebeurt volgens de voorschriften van de AVG, de Algemene Verordening Gegevensbescherming. Begin juli wordt de voorlopige goedkeuring van de AP op de gedragscode verwacht. Belanghebbenden hebben daarna de kans om te reageren op het voorgenomen besluit tot goedkeuring van de gedragscode.

Wettelijke uitleg: deze gedragscode is een gedragscode zoals bedoeld in artikel 40 Algemene Verordening Gegegevensbescherming (AVG) en draagt bij aan een juiste toepassing van de AVG met de specifieke kenmerken die gelden binnen de sector. De scope van de Gedragscode Slim Netbeheer is beperkt tot een nadere uitwerking van de verplichtingen die gelden op grond van  artikel 6 sub f AVG (gerechtvaardigd belang), artikel 35 AVG (Data Protection Impact Assessment   ) en artikel 36 AVG (voorafgaande raadpleging). De gedragscode geldt voor netbeheerders die in Nederland persoonsgegevens verwerken voor netbeheerdoeleinden. 

Waarom een Gedragscode Slim Netbeheer? 

Iedereen die energie gebruikt, heeft te maken met het transport van deze energie door de netbeheerder. Het is de taak van de netbeheerders om voor dat transport te zorgen. Dat is bij wet vastgelegd. En natuurlijk moet dat veilig, betaalbaar en betrouwbaar gebeuren. Daarvoor is het noodzakelijk om gebruik te maken van data. We managen daarmee feitelijk het elektriciteitsnet. 

Meer weten over Slim Netbeheer? Lees hier de 10 belangrijkste vragen en antwoorden

Onderbrekingen van de energievoorziening voorkomen we waar mogelijk, onder andere door de balans tussen vraag en aanbod op het net steeds te monitoren en te zorgen voor voldoende capaciteit in het net en de juiste spanning in uw meterkast.
In de toekomst zal elektriciteit uit weersafhankelijke, duurzame bronnen een steeds groter deel van het aanbod vormen. Omdat de productie van elektriciteit uit duurzame bronnen (zon en wind) onvoorspelbaar is en gepaard gaat met pieken, loopt de vraag naar elektriciteit daarmee steeds vaker uit de pas. Daarom is slim netbeheer nodig, waarbij alle meetgegevens uit het elektriciteitsnet belangrijk zijn om het net veilig en betrouwbaar te kunnen blijven beheren. 

Veranderende rol van de consument

Er komen steeds meer bedrijven en huishoudens die in verschillende rollen actief deelnemen aan de Nederlandse energiehuishouding: de consument met zonnepanelen,  energiecoöperaties, agrarische bedrijven met een dak vol zon of een zonneweide. In de toekomst zal het aantal actieve deelnemers aan het systeem groeien; denk bijvoorbeeld aan het elektrische wagenpark dat – als de eigenaar van een auto dat wil – benut kan worden om vraag en aanbod in balans te brengen. Het wordt ook  daardoor complexer om het elektriciteitsnet veilig te houden en leveringszekerheid te garanderen. Deze veranderende wereld maakt dat het verzorgen van het transport van energie van en naar aanbieders en afnemers niet meer mogelijk is zonder slimme oplossingen met gebruik van data.

Wat doen we met de meetgegevens?   

De meetgegevens waar de Gedragscode betrekking op heeft, betreffen alleen de data die worden benut voor netbeheerdersdoeleinden.* Hiermee  houden we de balans, de capaciteit en de spanningskwaliteit in het elektriciteitsnet op het goede niveau. Dit is van belang om onderbrekingen van de stroomvoorziening en schade aan apparatuur te voorkomen. Alleen bevoegde en getrainde medewerkers van de netbeheerders hebben toegang tot de technische meetgegevens. 

Hoe zorgen technische meetgegevens ervoor dat het licht blijft branden?

Met de technische meetgegevens van huishoudens, bedrijven en steden kunnen netbeheerders:
• het energienet 24 uur per dag overzien én bijsturen
• een constante spanningskwaliteit (Volt) leveren waardoor elektronica blijft werken
• meten hoeveel energie Nederland nodig heeft en hoeveel er beschikbaar is
• zorgen voor voldoende capaciteit op het energienet voor iedereen
• storingen sneller oplossen, soms voorspellen én daarmee zelfs voorkomen
• vraag en aanbod van energie beter op elkaar afstemmen.

Welke gegevens uit elektriciteitsmeters gebruiken we? 

We gebruiken naast technische gegevens over spanning en kwaliteit van de elektriciteit ook de gegevens over de vraag naar elektriciteit en de teruglevering van elektriciteit.

Hoe wordt bepaald welke meetgegevens mogen worden gebruikt?

De gedragscode bepaalt dat de meetgegevens uitsluitend voor netbeheerdoeleinden mogen worden gebruikt en alleen indien dat noodzakelijk is. Voorafgaand aan iedere verwerking wordt aan de hand van een use case en een uitgebreide toetsing, een DPIA (Data Protection Impact Assessment), bepaald of er met de beoogde verwerking een neveneffect kan optreden met mogelijke risico’s voor de belangen van betrokkenen. Deze beoordeling wordt uitgevoerd door (onafhankelijke) privacy experts. Bij hun beoordeling houden ze steeds ook rekening met de vraag wat betrokkenen – gezien de omstandigheden en context van de beoogde verwerking – kunnen verwachten van de netbeheerder. Past de verwerking binnen de netbeheerdoeleinden waarover de netbeheerder heeft geïnformeerd? Is dat niet het geval, of wordt op andere wijze een te hoog risico voor betrokkenen verwacht, dan volgt er een afwijzend advies voor de verdere de verwerking. De onafhankelijke privacy experts kunnen in die gevallen dan ook de AP vragen om een voorafgaand advies (zoals bedoeld in artikel 36 AVG). Het eindoordeel is dan aan de AP. Op die manier zijn de belangen van betrokkenen steeds zo goed mogelijk beschermd.  

Wat kan ik doen als ik niet wil dat gegevens uit mijn meter worden gebruikt?

Meetgegevens over uw energieverbruik kunnen netbeheerders alleen uitlezen als de slimme meter op ‘aan’ staat. Dat beslist u zelf; u kunt dit aangeven bij uw netbeheerder. (U moet in dat geval jaarlijks de meterstanden doorgeven zodat de energieleverancier weet hoeveel verbruikte energie hij in rekening moet brengen).

Wie controleert de netbeheerders?

Netbeheerders staan onder andere onder controle van de Autoriteit Consument en Markt (ACM) en de Autoriteit Persoonsgegevens (AP). Dit zijn onafhankelijke toezichthouders die door de overheid zijn benoemd. Zij zien er op toe dat netbeheerders zich aan de wet houden als ze meetgegevens gebruiken. De netbeheerders controleren zelf ook permanent of alle veiligheidsregels worden nageleefd met een eigen kwaliteitsborgingssysteem. Ook heeft elke netbeheerder een eigen onafhankelijke toezichthouder: de Functionaris Gegevensbescherming.

Waar kan ik terecht met vragen of een klacht?

U kunt onderaan deze pagina via uw eigen regionale netbeheerder een vraag stellen of klacht indienen met betrekking tot de manier waarop uw netbeheerder met data omgaat voor netbeheerdoeleinden. (Mocht u niet weten wie uw netbeheerder is, dan kunt u dat hier checken)

*Naast gegevens voor netbeheerdoeleinden, kunnen energieverbruiksgegevens nodig zijn voor derden, bijvoorbeeld uw energieleverancier. Deze gedragscode gaat uitsluitend over het gebruik van meetgegevens voor netbeheerdoeleinden. Het plan is om voor energieverbruiksgegevens die bijvoorbeeld uw energieleverancier nodig heeft of andere door u uitgekozen dienstverlieners een aparte gedragscode te ontwikkelen als duidelijk is wat de nieuwe Energiewet (die in de maak is) hierover zegt.