Bouw versnelt opnieuw, maar de vraag loopt nog steeds op
Bedrijven verduurzamen, woonwijken stappen over op warmtepompen. Elektrische auto’s nemen in aantal toe en ook de opwek van duurzame energie neemt verder toe. Daarmee groeit ook de vraag naar transportcapaciteit op het elektriciteitsnet. Om aan die groeiende vraag te voldoen bouwen netbeheerders op volle kracht aan nieuwe elektriciteitsstations, breiden zij bestaande stations uit en leggen zij vele kilometers ondergrondse kabels aan. Maar alleen bouwen is niet genoeg. Zolang ruimte, vergunningen en het beter benutten van het bestaande elektriciteitsnet achterblijven, blijven wachtlijsten en wachttijden voor nieuwe en zwaardere aansluitingen oplopen, blijkt uit de Stand van de Uitvoering 2025 van Netbeheer Nederland.
Omdat de vraag naar transportcapaciteit nog steeds sneller groeit dan het net kan worden uitgebreid, is de wachtlijst van de regionale netbeheerders ook verder toegenomen. Bij de regionale netbeheerders staan inmiddels 15.000 aanvragen voor afname op de wachtlijst, ter grootte van 9.305 megawatt (MW). Een jaar geleden ging het nog om 12.000 aanvragen (6.739 MW). Voor invoeding – bijvoorbeeld van zonne- of windenergie – staan 8.700 aanvragen open (5.027 MW) eveneens hoger dan vorig jaar. Landelijk netbeheerder TenneT heeft de wachtlijsten wat teruggebracht naar 210 aanvragen voor afname (35 gigawatt) en 168 voor invoeding (27,6 gigawatt).
De druk op het elektriciteitsnet vertaalt zich ook in langere aansluittermijnen op het laagspanningsnet. De realisatie van een nieuwe aansluiting duurt gemiddeld 45 weken, de realisatie van een wijziging gemiddeld 21 weken.
Hoe langer het duurt om te kunnen bouwen, des te langer we te maken hebben met wachtlijsten
Jinny Moe Soe Let
Directeur Beleid en Communicatie Netbeheer Nederland
Oproep tot versnelling en gezamenlijke actie
Jinny Moe Soe Let, directeur Beleid en Communicatie van Netbeheer Nederland: “Hoe langer het duurt om te kunnen bouwen, des te langer we te maken hebben met wachtlijsten. En die wachtlijsten blijven groeien, omdat de elektriciteitsnetten op veel plekken in het land tegen de grenzen van hun capaciteit aanlopen. Netbeheerders kunnen alleen nog met passen en meten aanvragen honoreren, of pas wanneer een uitbreidingsproject is afgerond of als er door flexibel gebruik ruimte ontstaat.”
Flexibiliteit groeit, maar nog niet snel genoeg
Naast uitbreiding wordt ook ingezet op beter gebruik van het bestaande net. Om de pieken te verlagen wordt congestiemanagement ingezet, waaronder capaciteitsbeperkings-contracten. Eind 2025 waren er 238 contracten actief voor invoeding (849 MW), die 757 keer zijn afgeroepen. Voor afname gaat het om 243 contracten (499 MW), 47 keer afgeroepen. Eind 2025 waren 860 redispatch-contracten actief en 162 contracten met alternatieve transportrechten.
Flex is een onlosmakelijk onderdeel van het energiesysteem
Jinny Moe Soe Let: “Alternatieve transportrechten gaan niet over het verlagen van de pieken, maar over het vullen van de dalen; oftewel het optimaal benutten van ruimte die er wél is. De ontwikkeling is positief, maar het daadwerkelijk inzetten van flexibiliteit blijft achter bij wat nodig is om wachttijden substantieel te beperken. Netcongestie is naast een technische uitdaging, vooral ook een maatschappelijke uitdaging geworden. Iedereen, ongeacht of je een groot- of kleinverbruiker bent, gaat wat merken van schaarste aan netcapaciteit. Het is essentieel dat we meer en structureel flexibel gebruik van de elektriciteitsnetten gaan maken zodat we meer mensen met dezelfde kabels van elektriciteit kunnen voorzien.”
De nieuwste Stand van de Uitvoering en de cijfers in vogelvlucht bekijk je via de onderstaande knoppen.
Recordtempo in aanleg
In 2025 realiseerden de netbeheerders 56 hoogspanningsprojecten. Het aantal geplande hoogspanningsprojecten groeit van 659 in het Investeringsplan 2024 naar 915 in 2026. In het middenspanningsnet werd 2.424 kilometer kabel aangelegd (tegenover 1.812 km in 2024) en nog eens 2.015 kilometer in het laagspanningsnet. Daarnaast werden ruim 104.000 nieuwe kleinverbruikaansluitingen gerealiseerd. Ondanks dit recordtempo blijft verdere versnelling noodzakelijk, maar deze wordt beperkt door ruimtegebrek, langdurige vergunningprocedures en een tekort aan technisch personeel.