Valkenhorst: knelpunten én oplossingen voor bouwen, energie en wonen
In de regio Leiden wordt de woonwijk Valkenhorst ontwikkeld. Daarmee gaat een complexe uitbreiding van het elektriciteitsnet gepaard. Deze projecten laten goed zien wat er nodig is om in Nederland te kunnen blijven bouwen. Want hier is niet de techniek de bottleneck. Wat dan wel het tempo bepaalt? De beschikbaarheid van grond, langdurige vergunningprocedures en de inpassing in een verstedelijkte omgeving. Tijdens een bezoek aan Valkenburg lieten collega’s van Liander aan minister-president Jetten zien tegen welke problemen zij in de uitvoering aanlopen. Én wat er nodig is om te versnellen.
In Valkenburg wordt een nieuw elektriciteitsstation gebouwd. Ook komt er een nieuwe kabelverbinding met Leiden. Deze uitbreiding is nodig om de 5.600 woningen van de nieuwe wijk Valkenhorst van stroom te voorzien. Het is ook essentieel om de verdere ontwikkeling van het Leiden Bio Science Park mogelijk te maken. Het tracé loopt door een sterk verstedelijkt gebied, waar ruimte schaars is en veel maatschappelijke belangen samenkomen.
Maarten Otto, voorzitter Netbeheer Nederland: “Om tempo te maken is grond nodig voor de aanleg van onderstations en kabeltracés. Dit vraagt ook om versnelling van de vergunningsprocedures. Naast het versnellen van de bouw, is het cruciaal om de bestaande capaciteit op het stroomnet zo slim en efficiënt mogelijk te gebruiken, zodat we meer woningen en bedrijven kunnen aansluiten”.
De situatie in de regio Leiden laat goed zien hoe de uitbreiding van het elektriciteitsnet meer vraagt dan kabels en stations alleen. Voor ieder project is grond nodig. En moeten procedures voor ruimtelijke inpassing, natuur en vergunningen zorgvuldig worden doorlopen. Geen eenvoudige opgave. Want als grond niet tijdig beschikbaar is of de vergunningverlening jaren duurt, lopen niet alleen netprojecten vertraging op. Daarmee ook woningbouw, verduurzaming en economische groei.
Energie en woningbouw: netslim ontwerpen én gebruiken
Woningen en bedrijven kunnen niet zonder energie. Energie-infrastructuur kan niet efficiënt worden aangelegd zonder voldoende gebruikers. Dat vraagt om slim ontwerpen. Plannen voor het energienet, woningbouw, maatschappelijke en economische voorzieningen moeten in samenhang worden ontwikkeld en uitgevoerd.
Zo voorkomen we dat bedrijven of woningen niet kunnen worden opgeleverd omdat er geen ruimte is op het stroomnet. Of dat energie-infrastructuur wordt ontwikkeld op plaatsen waar die beperkt wordt gebruikt.
We moeten het bestaande stroomnet ook veel slimmer gaan gebruiken. Door netbewust te bouwen, slim te laden en flexibiliteit te benutten creëren we ruimte op het stroomnet. Zo kunnen meer woningen en bedrijven aan te sluiten.
En energie voor woningen is niet alleen elektriciteit: ook warmte is een belangrijk onderdeel van de oplossing. Zo worden in Valkenhorst in ieder geval de eerste 1600 woningen aangesloten op een warmtenet. Op die manier daalt de vraag naar elektriciteit en wordt het energiesysteem minder afhankelijk van één energiedrager.
Van crisiswet naar concrete versnelling
De aangekondigde crisiswet netcongestie kan helpen om belemmeringen in regels en procedures weg te nemen. Daardoor kan de bouw versnellen. Cruciaal is dat de crisiswet ook snel leidt tot uitvoerbare maatregelen.
Versnelling vraagt om heldere keuzes en nauwe samenwerking tussen het Rijk, gemeenten, provincies, netbeheerders en bedrijfsleven. Door grond tijdig beschikbaar te maken, vergunningprocedures te standaardiseren en voldoende uitvoeringscapaciteit te organiseren, kunnen vastgelopen projecten weer een impuls krijgen.
Valkenhorst laat zien dat Nederland kan bouwen. Áls het energienet slim, snel en in samenhang wordt ontwikkeld. Inclusief noodzakelijke woningen, maatschappelijke en economische voorzieningen.