TenneT adviseert politiek te starten met capaciteitsmechanisme voor voorzieningszekerheid richting 2035
De beschikbaarheid van voldoende regelbaar vermogen in Nederland en omringende landen is essentieel. Daarom adviseert TenneT in zijn jaarlijkse Monitor Voorzieningszekerheid 2026, voorheen bekend als de Monitor Leveringszekerheid, te starten met een capaciteitsmechanisme. Klanten en marktpartijen zouden dan een vergoeding krijgen in ruil voor regelbaar vermogen in de vorm van geleverde of niet-gebruikte stroomcapaciteit.
De risico’s voor de voorzieningszekerheid van elektriciteit in Nederland nemen de komende jaren aanzienlijk toe, valt te lezen in de jaarlijkse monitor. Daarin onderzoekt TenneT of het Nederlandse elektriciteitssysteem ook in de toekomst voldoende productiecapaciteit heeft om aan de stroomvraag te voldoen. Hiervoor gebruikt TenneT verschillende scenario’s en tientallen weerssituaties en uitvalsituaties van centrales.
De voornaamste conclusie is dat de Nederlandse voorzieningszekerheidsnorm van gemiddeld maximaal vier uur tekort per jaar vanaf 2030 wordt overschreden. Na 2030 nemen de verwachte tekorten snel toe, met in 2035 aanzienlijk meer uren waarin vraag en aanbod niet meer in balans zijn.
De belangrijkste oorzaak is achterblijvende productiecapaciteit in combinatie met een sterk groeiende elektriciteitsvraag en een afname van regelbaar productievermogen in binnen- en buitenland. Duurzame elektriciteitsproductie uit wind en zon en flexibiliteitsopties – zoals batterijen – bieden soelaas, maar vangen het verdwijnen van gas- en kolencentrales en de stijgende vraag onvoldoende op.
Capaciteitsmechanisme als deel van de oplossing
De uitbreiding van het elektriciteitsnet is noodzakelijk voor de energietransitie, maar garandeert niet dat er op elk moment voldoende productiecapaciteit beschikbaar is. Nederland wordt daardoor steeds afhankelijker van elektriciteitsimport, terwijl ook buurlanden met tekorten te maken krijgen.
TenneT adviseert de politiek daarom om snel te starten met de invoering van een capaciteitsmechanisme. Dat mechanisme moet uiterlijk in de winter van 2029–2030 operationeel zijn om bestaand regelbaar vermogen te behouden en tijdig nieuwe capaciteit mogelijk te maken. Flexibel elektriciteitsgebruik door bedrijven moet expliciet worden meegenomen en beloond, terwijl Nederland tegelijk moet aansluiten bij ontwikkelingen en capaciteitsmechanismen in buurlanden.