Sneller laadpalen plaatsen door ‘slimme fundering’
De energietransitie draait op volle toeren. Het is essentieel dat we vertragende factoren aanpakken, zodat we blijven versnellen. Samen met Techniek Nederland en Bouwend Nederland bundelen we daarvoor onze krachten in ‘Taskforce Elektra’. In onze serie over innovatieve oplossingen staat dit keer ElaadNL centraal. Het kennis- en innovatiecentrum voor het slim en duurzaam opladen van elektrische voertuigen. Elke tien tot vijftien jaar worden alle publieke laadpalen in ons land vervangen. Dat is een enorme opgave voor netbeheerders, exploitanten en installateurs. Door gebruik te maken van de slimme fundering kan flink op tijd, arbeid en materiaal bespaard worden.
Projectmanager Paul Bartelds van ElaadNL legt uit hoe deze nieuwe manier van werken grote impact heeft. Want achter de snelle groei van het aantal publieke laadpalen gaat een minder zichtbaar probleem schuil: vervanging. Publieke laadinfrastructuur wordt in Nederland aanbesteed. Na afloop van een concessieperiode – vaak tien tot vijftien jaar – wisselt de exploitant en worden de bestaande laadpalen meestal volledig vervangen.
“Dat gebeurt vaak op exact dezelfde locatie,” legt Paul uit. “Maar omdat iedere leverancier zijn eigen ontwerp en fundering heeft, gaat niet alleen de paal eruit, maar ook de hele ondergrondse constructie. Dat is inefficiënt. Zeker omdat een netaansluiting technisch gezien wel zestig jaar mee kan. Daarnaast wordt de netaansluiting bij elke vervanging losgekoppeld en opnieuw aangelegd. Al met al kost de complete vervanging van een laadpaal al snel tien uur werk met twee monteurs. Dat duurt langer dan een nieuwe laadpaal plaatsen. Met de huidige krapte op de arbeidsmarkt is dat simpelweg niet houdbaar.”
Eén fundering voor alle laadpalen
De doorbraak kwam met de introductie van zogenaamde CAM-module. Een gestandaardiseerde stekkerverbinding voor de netaansluiting. Paul legt uit: “Daardoor kunnen we de aansluiting veilig laten zitten. En als je die stap zet, kun je ook de fundering hergebruiken. Samen met netbeheerders, laadpaalleveranciers, exploitanten en aannemers hebben we de eisen voor uniforme fundering vastgesteld waarop elk type publieke laadpaal kan worden gemonteerd. De afspraken zijn vastgelegd in een NTA, een Nederlandse Technische Afspraak. In die norm staan eisen voor veiligheid, constructie, levensduur – vijftig jaar – en duurzaamheid. Ook hebben we een vierkant montagepatroon ontwikkeld. Daardoor kan een laadpaal zelfs eenvoudig een kwartslag worden gedraaid.”
Het resultaat is een oplossing waar alle partijen voordeel bij hebben. Netbeheerders krijgen meer veiligheid en stabiliteit, exploitanten meer flexibiliteit. Doordat materialen worden hergebruikt, neemt ook de duurzaamheid toe.
Van een werkdag naar een half uur
De grootste winst zit in tijd. Tijdens een pilot werd een volledige laadpaalvervanging uitgevoerd met gebruik van de slimme fundering. “Met twee monteurs waren we in 22 minuten klaar,” vertelt Paul zichtbaar enthousiast. “Het betreft dan de paal zelf, de hardware. Er komt dan nog wel tijd bij voor het configureren van de software. We verwachten dat een monteur een laadpaal in een half uur kan vervangen. Als je dat vergelijkt met de traditionele manier van vervangen die tien uur kost, is de tijdswinst enorm.”
Naast de fysieke arbeid verwacht Paul ook winst in voorbereiding en administratie. “Minder graafwerk, minder afstemming, minder afhankelijkheden. Dat telt allemaal op.”
Positieve effecten voor de energietransitie
Netbeheerder Stedin is positief over de efficiëntere manier van werken. Peter Berkhout, Ketenmanager Objecten Openbare Ruimte: “Stedin ziet de slimme fundering als een belangrijke innovatie in de versnelling van laadinfrastructuur. Door te standaardiseren en hergebruik mogelijk te maken, besparen we aanzienlijk op tijd en arbeid. Dat helpt ons om schaarse arbeidscapaciteit gerichter in te kunnen zetten, bijvoorbeeld voor het uitbreiden en versterken van het energienet. Zo draagt deze oplossing direct bij aan een efficiëntere uitvoering van de energietransitie.”
Klaar voor landelijke uitrol
De slimme fundering staat nu aan de vooravond van grootschalige toepassing. De onderzoeks- en ontwerpfase zijn afgerond. NTA8042: de slimme publieke laadpaalfunderingen is in februari gepubliceerd. Producenten kunnen nu funderingen gaan maken en toepassen in nieuwe projecten. Met provincies en gemeenten zijn inmiddels gesprekken gevoerd om de norm op te nemen in aanbestedingen.
“We komen nu in de fase waarin we focussen op de implementatie van de slimme fundering, samen met de gehele markt. Onze verwachting is dat laadinfrastructuur die eind 2026 wordt geplaatst, grotendeels uit slimme funderingen bestaat,” zegt Paul. “Het enthousiasme is groot, maar samenwerking blijft cruciaal. Door kennis te delen en samen te werken, kunnen we blijven versnellen. En die versnelling is hard nodig om de energietransitie te laten slagen.”
Meer slimme versnellers
Wil je zien hoe andere slimme oplossingen bijdragen aan een snellere energietransitie? Bekijk meer voorbeelden op taskforce-elektra.nl/nieuws.
Meer over ElaadNL
ElaadNL is bij het grote publiek relatief onbekend, maar speelt al zestien jaar een sleutelrol achter de schermen van de energietransitie. “We zijn destijds gestart op verzoek van de netbeheerders,” vertelt Paul. “Zij wilden weten wat elektrische mobiliteit op de lange termijn betekent voor het elektriciteitsnet, tot 2050.” Die opdracht groeide uit tot een kenniscentrum met een eigen testlab, waar elektrische auto’s fysiek worden getest. “We onderzoeken of voertuigen veilig functioneren op het net. Zo voorkomen we storingen en onverwachte problemen zodra nieuwe modellen massaal worden aangesloten.”
De focus ligt inmiddels bij meer dan alleen laden. ElaadNL onderzoekt hoe elektrische auto’s juist kunnen helpen bij het oplossen van netcongestie. In plaats van dat ze eraan bijdragen. Denk bijvoorbeeld aan netbewust laden en vehicle-to-grid-toepassingen, waarbij autobatterijen tijdelijk stroom terugleveren aan het net. In Utrecht loopt al een langdurige pilot. “Uiteindelijk is het doel onszelf overbodig te maken,” zegt Paul. “Als laadinfrastructuur vanzelfsprekend en probleemloos werkt, hebben wij ons werk goed gedaan.”