PBL-startanalyse: gemeentelijke warmtekeuzes vragen om een blik op het hele energiesysteem
Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) heeft vandaag de geactualiseerde Startanalyse voor aardgasvrije buurten gepubliceerd. Deze analyse ondersteunt gemeenten bij het maken van keuzes voor hun warmteprogramma's. De netbeheerders zien de Startanalyse als een waardevol vertrekpunt voor die keuzes. Tegelijkertijd ziet Netbeheer Nederland risico's in een aanpak waarbij warmtekeuzes vooral vanuit de woning worden bekeken. Ook moeten de gevolgen voor het bredere energiesysteem worden meegewogen.
De geactualiseerde Startanalyse laat zien dat in het nationale eindbeeld voor 2050 een grotere rol is weggelegd voor volledig elektrische warmtepompen dan in eerdere versies van de analyse. Tegelijkertijd benadrukt PBL dat hybride warmtepompen ook in dit scenario een zinvolle tussenstap kunnen zijn om de uitstoot in de komende jaren te verlagen.
Zorgen over één dominante langetermijnoplossing
Netbeheer Nederland maakt zich zorgen over een toekomstbeeld waarin volledig elektrische oplossingen of collectieve warmte de dominante langetermijnoplossingen zijn voor een groot deel van de gebouwde omgeving. De netbeheerders zien niet voor alle woningen één passende oplossing en vinden het belangrijk dat verschillende paden naar duurzame warmte, waaronder ook groen gas, open blijven.
Een grotere afhankelijkheid van elektrische oplossingen vraagt daarnaast om forse investeringen in het elektriciteitsnet. Het is daarom cruciaal om niet alleen naar de kosten in woningen te kijken, maar ook naar de investeringsopgave en de totale maatschappelijke kosten die warmtekeuzes met zich meebrengen.
Kijk verder dan de woning alleen
Volgens de netbeheerders is het belangrijk dat gemeenten warmteopties niet alleen vergelijken op basis van kosten in individuele woningen. Ook de impact op het bredere energiesysteem moet worden meegenomen.
Warmtekeuzes hebben gevolgen voor het elektriciteitsnet, warmtenetten én het gasnet. Daarom is het belangrijk om náást kosten achter de voordeur te kijken naar uitvoerbaarheid, netinvesteringen, piekbelasting, de inzet van bestaande infrastructuur en de snelheid waarmee een wijk kan verduurzamen.
Eindbeeld 2050 staat niet vast en zegt niet alles over het pad ernaartoe
Een berekend eindbeeld voor 2050 is geen vaststaand toekomstbeeld. Om die reden is het essentieel om opties open te houden en ruimte te laten voor verschillende routes naar verduurzaming.
Ook zegt een berekend eindbeeld voor 2050 niet automatisch iets over de meest logische stappen daar naartoe. Isolatie en hybride warmtepompen kunnen huishoudens helpen om hun aardgasverbruik en uitstoot al op korte termijn te verlagen. Zo houden gemeenten en bewoners ruimte om op een later moment een passende vervolgstap te kiezen.
Maak aannames en onzekerheden zichtbaar
Netbeheer Nederland vindt het belangrijk dat gemeenten goed kunnen zien welke aannames achter de verschillende uitkomsten schuilgaan. Dat geldt vooral voor de toekomstige beschikbaarheid van groen gas. Maak daarom inzichtelijk welke aannames zijn gebruikt, welke alternatieven zijn onderzocht en welke effecten op het energiesysteem wel en niet zijn meegenomen. Scenario's zijn waardevolle hulpmiddelen, maar modelaannames mogen niet worden gelezen als beleidskeuzes of vaststaande toekomstbeelden.
Om tot toekomstbestendige keuzes te komen is het noodzakelijk om de uitkomsten te combineren met lokale kennis én een systeemperspectief. Alleen dan ontstaan warmteoplossingen die niet alleen waardevol zijn voor individuele woningen, maar ook passen binnen een betaalbaar, betrouwbaar en uitvoerbaar energiesysteem.
Lees de volledige startanalyse hier.