Netbeheerders blijven werken aan maatregelen die slimmer netgebruik mogelijk maken
De energietransitie vraagt om slimme oplossingen. Door schaarste op het elektriciteitsnet is het cruciaal om de beschikbare ruimte zo goed mogelijk te benutten. Netbeheerders werken hier al langere tijd aan samen met klanten en partners. De invoering en toepassing zijn complexer dan vooraf ingeschat, waardoor de gewenste snelheid nog niet overal bereikt is. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) heeft daarom bindende afspraken met de netbeheerders gemaakt om de inzet van maatregelen voor slimmer netgebruik te versnellen en te vergroten.
In november 2025 heeft toezichthouder ACM aangegeven dat de netbeheerders meer prioriteit moeten geven aan maatregelen die slimmer netgebruik mogelijk maken. De afgelopen periode hebben de netbeheerders intensief gewerkt aan verbeterplannen die inspelen op de specifieke situatie en uitdagingen in hun regio.
De energietransitie versnelt en stelt nieuwe eisen aan het elektriciteitssysteem
Nederland wil verduurzamen, elektrificeren én uitbreiden – en dat allemaal tegelijk. Daarmee wordt het net fundamenteel anders en intensiever gebruikt dan in het verleden, toen het vooral was ingericht op voorspelbare, centrale opwek en continue levering. Dat is goed nieuws voor de verduurzaming, maar het zorgt er ook voor dat het elektriciteitsnet in grote delen van het land (bijna) vol zit. Inmiddels wachten ruim 15.000 afnameverzoeken en bijna 8.700 invoedingsaanvragen op een aansluiting of een verzwaring. Voor bedrijven, industrie en huishoudens is het van groot belang dat elektriciteitsnetten betrouwbaar, betaalbaar en toegankelijk blijven.
Bouwen én beter benutten
Netbeheerders werken daarom dagelijks aan het vergroten van de capaciteit, door het net uit te breiden én door de bestaande infrastructuur slimmer te benutten. De afgelopen jaren is hiervoor een breed pakket aan maatregelen ontwikkeld, zoals congestiemanagement en alternatieve transportrechten. Deze maatregelen maken efficiënter netgebruik mogelijk, zodat meer bedrijven en huishoudens flexibel kunnen worden aangesloten en netveiligheid geborgd blijft.
In de praktijk blijkt de invoering en toepassing hiervan complexer dan voorzien. De maatregelen vragen om ingrijpende aanpassingen in systemen, data en werkwijzen. Deze omslag kost tijd en personele capaciteit, terwijl die schaars zijn door de krappe arbeidsmarkt. Tegelijkertijd laat de energietransitie zich lastig voorspellen, waardoor voortdurend bijsturing nodig is. Daarom worden oplossingen stapsgewijs ontwikkeld, getest en opgeschaald, waarbij veiligheid voorop staat. Deze werkwijze levert steeds beter inzicht op in hoe klanten en marktpartijen het net gebruiken en welke oplossingen het beste aansluiten op de praktijk.
Transparant proces
De verbeterplannen maken duidelijk welke stappen worden gezet, welke keuzes worden gemaakt en op welke termijn maatregelen worden ingevoerd. Daarbij ligt de nadruk op beter netinzicht, een effectievere inzet van congestiemanagement, het verder invoeren van alternatieve transportrechten en het treffen van voorbereidingen op nieuwe oplossingen zoals groepstransportovereenkomsten en tijdsafhankelijke nettarieven.
Tegelijkertijd zijn er ook nu al mogelijkheden om het net beter te benutten. Netbeheerders zetten deze maatregelen actief in en blijven deze doorontwikkelen. Zo is samen met marktpartijen een nieuwe versie van het capaciteitssturingscontract ontwikkeld die beter aansluit bij de behoeften van klanten, en wordt gewerkt aan mogelijkheden om partijen op de wachtlijst sneller aan te sluiten met flexibele oplossingen.
Niet alles kan overal en altijd
De energietransitie vraagt iets van ons allemaal. Om het elektriciteitsnet zo goed mogelijk te benutten, zullen we anders en flexibeler met energie moeten omgaan. Niet alles kan meer overal en altijd; wel is er ruimte voor groei als we het systeem slimmer gebruiken. Netbeheerders werken daar samen aan met de ACM, ketenpartners en klanten. Alleen door deze gezamenlijke inspanning kunnen we het net beter benutten en het energiesysteem betrouwbaar en toekomstbestendig houden. De gemaakte afspraken helpen om de voortgang inzichtelijk te houden.
Bekijk via onderstaande link het voortgangsdashboard, bestuurlijke afspraken en de verbeterplannen op acm.nl.