Zo werkt het: stoppen met reserveren van capaciteit voor kleinverbruikers
Het elektriciteitsnet raakt op steeds meer plekken vol. Daardoor kunnen nieuwe of zwaardere aansluitingen niet altijd direct worden gerealiseerd. Netbeheerders werken daarom met wachtlijsten en met maatschappelijke prioritering op basis van het maatschappelijk prioriteringskader. Een belangrijke verandering hierin is dat het reserveren van capaciteit voor kleinverbruikers (KV) stopt. Wat hield dat reserveren in, waarom werkt het niet meer en wat betekent dit in de praktijk?
Reserveren voor KV-capaciteit
In gebieden met netcongestie hielden netbeheerders tot nu toe een deel van de beschikbare netcapaciteit apart voor toekomstige kleinverbruikaansluitingen. Het ging bijvoorbeeld om woningen (nieuwbouw en verzwaringen), kleine bedrijven, publieke laadpalen en tijdelijke bouwaansluitingen.
Deze capaciteit werd niet meteen uitgegeven, maar als het ware achter de hand gehouden. Daardoor konden kleinverbruikers ook bij schaarste vaak nog relatief snel worden aangesloten. Het reserveren was echter niet toekomst bestending aangezien netschaarste zich op alle netvlakken voordoet. Het in stand houden kv reservering zou een oneerlijk speelveld creëren richting grootverbruikers aangezien zij niet onder deze reservering vallen.
Niet langer houdbaar
De reservering van KV capaciteit is niet langer houdbaar. Dat heeft drie belangrijke redenen.
- Structurele schaarste
In steeds meer regio’s is alle beschikbare capaciteit schaars of volledig benut. Reserveren kan alleen als er nog iets te verdelen is. In veel gebieden is die ruimte er simpelweg niet meer. - Onbedoelde ongelijkheid
De reservering leidde tot situaties waarin kleinverbruikers, ondanks congestie, capaciteit kregen, terwijl alle grootverbruikers op de wachtlijst kwamen. Dat is maatschappelijk en juridisch niet uitlegbaar. Bijvoorbeeld niet prioritaire kleinverbruikers, zoals laadpalen of MKB aansluitingen, kregen wél capaciteit, terwijl maatschappelijk cruciale grootverbruikers, zoals ziekenhuizen of waterzuiveringen, op de wachtlijst stonden. - Niet in lijn met het ACM prioriteringskader
De Autoriteit Consument & Markt (ACM) heeft vastgelegd dat bij schaarste het maatschappelijk belang van een aansluiting leidend is, en niet de vraag of het om een kleine of grote aansluiting gaat. De reservering voor kleinverbruikers paste hier niet bij.
De nieuwe situatie
Vanaf 1 juli 2026 komen alle nieuwe aanvragen in congestiegebieden – groot én klein – op één gezamenlijke wachtlijst. De volgorde op die wachtlijst wordt bepaald door het maatschappelijk prioriteringskader van de ACM. De capaciteit die eerder voor kleinverbruikers was gereserveerd, wordt in het najaar van 2026 stapsgewijs vrijgegeven aan deze integrale wachtlijst. Daarbij worden tot 1 januari 2027 eerst geprioriteerde aanvragen bediend. Hoeveel ruimte er daadwerkelijk beschikbaar komt, verschilt per regio en wordt pas definitief duidelijk na herijkte congestieonderzoeken in het najaar van 2026.
Impact op huishoudens, ondernemers en gemeenten
Vanaf 1 juli 2026 komen aanvragen van kleinverbruikers voor een nieuwe of zwaardere aansluiting in congestiegebied op de wachtlijst. Dit geldt ook voor huishoudens en andere kleinverbruikers met een woonbehoefte. De wachttijd verschilt per regio en kan oplopen tot meerdere jaren. Onder andere woonfuncties tot en met 3×35A vallen onder prioriteitscategorie 3, maar prioriteit is geen garantie op directe capaciteit.
Ook gemeenten en woningbouw kunnen niet langer automatisch bediend worden via de KV reservering. Projecten concurreren met andere maatschappelijke functies. Om eerder duidelijkheid te krijgen, kunnen gemeenten vanaf 1 oktober 2026 aanvragen voor woningbouw en onderwijs eerder in het planproces indienen. Dit geeft inzicht en daarmee een grotere kans op succes, maar geen garantie op capaciteit.
Voor MKB en laadinfrastructuur geldt dat veel aanvragen geen maatschappelijke prioriteit hebben. Zij sluiten achteraan op de wachtlijst aan, waardoor wachttijden hier het langst kunnen oplopen.