Zo werkt het: nieuwe werkwijze voor stroomaanvragen vanaf 1 juli

Tot 1 juli 2026 stonden in congestiegebieden alleen grootverbruikers op de wachtlijst, terwijl kleinverbruikers automatisch capaciteit toegekend kregen. Netbeheerders reserveerden namelijk capaciteit voor hen. Dat leidt tot maatschappelijk onwenselijke situaties, bijvoorbeeld omdat grootverbruikers met een belangrijke maatschappelijke functie lager op de wachtlijst stonden en later capaciteit kregen dan kleinverbruikers. Daarom stoppen netbeheerders met het reserveren van capaciteit voor kleinverbruikers en wordt de wachtlijst geordend volgens het ACM-prioriteringskader.

In de nieuwe handelwijze na 1 juli komen in congestiegebieden zowel klein- als grootverbruikaanvragen voor een nieuwe aansluiting, een verzwaring van een bestaande aansluiting of extra gecontracteerd vermogen op een bestaande aansluiting op de wachtlijst. Daarbij is het afhankelijk van de lokale situatie op het stroomnet of en wanneer capaciteit wordt vrijgegeven. Toewijzing van eventueel vrijgekomen capaciteit gaat op volgorde van de wachtlijst. Afhankelijk van de beschikbare capaciteit en de plaats op de wachtlijst, kan het dus zijn dat sommige aanvragers al snel capaciteit krijgen, waar anderen jarenlang moeten wachten. Dit verschilt per regio, waarbij op de capaciteitskaarten het actuele inzicht per regio te vinden is.

Uiteraard doen netbeheerders al het mogelijke om klanten zo snel als mogelijk te helpen. Samen met maatschappelijke partners werken we aan het zo snel mogelijk uitbreiden en verzwaren van het net. Ook werken we met marktpartijen en maatschappelijke partners aan het beter benutten van het elektriciteitsnet, onder meer door gebruik te maken van de ruimte die er op dalmomenten is. Op die manier kunnen zoveel mogelijk partijen worden aangesloten.

Er komt een overgangsfase
Van 1 juli 2026 tot 1 januari 2027 geldt een overgangsfase om ervoor te zorgen dat de overgang van de huidige naar de nieuwe werkwijze zorgvuldig verloopt. De invulling van deze overgangsfase is samen met de ministeries van EZK en BZK, ACM en brancheverenigingen VNG en IPO vormgegeven. In deze zes maanden worden een aantal belangrijke stappen gezet: 

• Aanvragen ontvangen voor 1 juli 2026 – Kleinverbruikaanvragen worden toegekend
  Alle aanvragen van kleinverbruikers die tot 1 juli 2026 zijn ontvangen, worden meegenomen in de huidige handelwijze. Het aantal aanvragen van deze groep ligt inmiddels al ruim 50% hoger dan in dezelfde periode in 2025. Deze klanten worden in de meeste gevallen nog aangesloten. Ook voor woningbouwprojecten die voldoende concreet zijn, voor 1 juli 2026 bekend zijn bij de netbeheerder, en binnen 3 jaar starten met de bouw (‘onderhanden werk’), geldt dat zij in veel gevallen nog capaciteit kunnen krijgen.
• Aanvragen ontvangen vanaf 1 juli 2026 – In congestiegebied komen alle aanvragen op één wachtlijst
  In gebieden waar congestie is komen aanvragen initieel op een integrale wachtlijst. Netbeheerders brengen in kaart waar gevraagde capaciteit kan worden toegekend en waar het knelt. Netbeheerders berekenen periodiek óf en hoeveel capaciteit er kan worden vrijgegeven. Op basis van de hoeveelheid beschikbare capaciteit en de positie op de wachtlijst, kan dan capaciteit worden toegekend.
• Tussen 1 juli 2026 en 1 januari 2027 – Beschikbare capaciteit wordt toegewezen aan geprioriteerde partijen
  Het vrijgeven van capaciteit aan geprioriteerde aanvragen gebeurt periodiek. In sommige gebieden kan de conclusie zijn dat er in de tweede helft van 2026 geen of heel weinig capaciteit vrijgegeven kan worden.
• 1 oktober 2026 – Eerder aanvragen in het bouwproces van woningbouw en scholen
  Om woningbouw een passende plek op de lijst te geven, krijgen gemeenten de mogelijkheid om vroeg in het woningbouwproces capaciteit aan te vragen. Zo is sneller bekend of er capaciteit vrijkomt om woningbouw doorgang te laten vinden. Dit leidt tot meer zekerheid voor ontwikkelaars van woningbouwprojecten.
• Begin januari 2027 – Vrijgavemoment voor resterende netcapaciteit aan geprioriteerde en niet-geprioriteerden aanvragen
  Indien er in gebieden nog capaciteit beschikbaar is, wordt deze na 1 januari 2027 ook vrijgegeven aan andere, niet-geprioriteerde aanvragen die op de wachtlijst staan. Hierdoor kunnen wachtenden een aansluiting krijgen. Alle nog beschikbare capaciteit wordt dan dus vergeven. Alle aanvragen in congestiegebieden die na dit moment worden gedaan of die op dat moment geen capaciteit hebben gekregen, komen op de wachtlijst.

Wat betekent dit voor huishoudens en bedrijven?
Als er geen nieuwe of zwaardere aansluiting nodig is, verandert er niets.

Als er wel meer stroom nodig is, is het verstandig om eerst te bekijken wat er wel kan binnen de huidige aansluiting, bijvoorbeeld door stroomgebruik slimmer over de dag te verdelen en zo piekverbruik te vermijden. Hierdoor kunnen in veel gevallen binnen de bestaande aansluiting ook meer net intensieve apparaten draaien. Het is goed om eerst te bekijken welke mogelijkheden er zijn binnen de huidige aansluiting, voordat een verzwaring wordt aangevraagd.

Aanvragen van huishoudens na 1 juli voor een verzwaring of zwaardere stroomaansluiting kunnen te maken krijgen met een langere doorlooptijd voordat de aanvraag wordt toegekend. Voor kleine en grote bedrijven geldt dat zij in de meeste gevallen langer moeten wachten, omdat zij geen prioriteit kunnen aanvragen.

Netbeheerders werken samen met de markt aan oplossingen om flexibel netgebruik nog eenvoudiger te maken. Ook werken netbeheerders en maatschappelijke partners aan het zo snel als mogelijk realiseren van netuitbreidingen.

Netbeheerders verwachten in veel gebieden in Nederland de grootverbruik klanten met prioriteit, die al langere tijd op de wachtlijst staan, ook te kunnen helpen met de vrijgaves van het najaar 2026.

Waarom zijn deze voorrangregels nodig?
Voorrangsregels zijn nodig omdat er niet op elk moment en op elke plaats voldoende capaciteit is voor alle huishoudens en bedrijven die dat willen. Nederland elektrificeert al een aantal jaar in een hoog tempo. Bedrijven verduurzamen, we stappen over op warmtepompen, elektrisch vervoer, en we wekken op steeds meer locaties steeds meer duurzame energie op. Het elektriciteitsnet loopt op de piekmomenten, op veel plekken in het land, tegen zijn grenzen aan. Dat noemen we netcongestie. Netcongestie is tijd- en plaatsgebonden.

Netbeheerders benadrukken dat het prioritering geen verandering brengt in de ruimte op het stroomnet. Het prioriteringskader regelt alleen de volgorde van toekennen van capaciteit als er wél ruimte is. Netbeheerders blijven zich de komende jaren onverminderd inzetten om het stroomnet uit te breiden. Daarnaast roepen ze klanten op om slim en flexibel gebruik te maken van het stroomnet. Dit geldt voor zowel grote en kleine bedrijven als voor huishoudens. Dat kan bijvoorbeeld door het gebruik van stroom-intensieve apparaten tijdens de pieken tussen 16.00 en 21.00 uur zoveel mogelijk te beperken. Of door een contract af te sluiten waarmee alleen capaciteit gebruikt wordt buiten de pieken.