Netbeheerders toetsen aanvragen voor concrete woningbouwprojecten zorgvuldig en gefaseerd aan netcapaciteit
Netbeheerders hebben veel aanvragen ontvangen voor concrete woningbouwprojecten die naar verwachting binnen drie jaar starten. De aanvragen worden de komende weken zorgvuldig beoordeeld. Netbeheerders blijven daarbij doorlopend onderzoeken hoeveel capaciteit per gebied beschikbaar is, welke ruimte de aangemelde projecten vragen en hoeveel daarvan kunnen worden aangesloten terwijl we het net veilig en betrouwbaar houden. Alleen op basis van deze analyse kunnen we zorgvuldig bepalen welke projecten binnen de grenzen van het elektriciteitsnet kunnen worden ingepast.
Nederland elektrificeert in hoog tempo en de vraag naar netcapaciteit groeit sneller dan het elektriciteitsnet kan worden uitgebreid. Daardoor is de beschikbare ruimte op het elektriciteitsnet op veel plekken beperkt. Daarom moeten we de schaarse ruimte op het net zo slim mogelijk benutten, zodat zoveel mogelijk maatschappelijke opgaven gerealiseerd kunnen worden. Het maatschappelijk prioriteringskader van de Autoriteit Consument en Markt (ACM) regelt in welke volgorde netbeheerders capaciteit verdelen voor een aansluiting op het stroomnet. Vitale functies zoals ziekenhuizen en brandweerkazernes hebben daarbij voorrang. Per 1 juli 2026 gelden de landelijke regels voor de verdeling van de nog beschikbare netcapaciteit ook voor kleinverbruikers en komen ook nieuwe aanvragen van kleinverbruikers in congestiegebieden op een wachtlijst.
Om te voorkomen dat woningbouwprojecten die al ver in ontwikkeling zijn vertraging oplopen, konden gemeenten en projectontwikkelaars voor 1 juli 2026 voor concrete woningbouwprojecten bij hun netbeheerder een aanvraag indienen voor netcapaciteit. Dit zijn woningbouwprojecten die al concreet zijn uitgewerkt en binnen drie jaar starten. De uitgangspunten voor het aanvragen van concrete woningbouw zijn landelijk vastgelegd. Daarnaast start op 1 oktober 2026 een nieuw proces ‘Eerder Aanvragen’. Via dit proces kunnen gemeenten woningbouwprojecten eerder aanmelden bij de netbeheerder. Zo komt het project eerder op de wachtlijst en wordt eerder in het planproces duidelijk of, en zo ja wanneer, er netcapaciteit beschikbaar is voor de woningen. De regeling zorgt ervoor dat we ondanks schaarste zoveel mogelijk perspectief te bieden. Het creëert geen extra netcapaciteit, maar helpt om eerder te bepalen wat mogelijk is en welke keuzes nodig zijn.
Het proces
Netbeheerders hebben veel aanvragen ontvangen voor deze concrete woningbouwprojecten die naar verwachting binnen drie jaar starten. De aanvragen worden de komende weken zorgvuldig beoordeeld. Netbeheerders blijven doorlopend onderzoeken hoeveel capaciteit per gebied beschikbaar is, welke ruimte de aangemelde projecten vragen en hoeveel daarvan kunnen worden aangesloten terwijl we het net veilig en betrouwbaar houden. Alleen op basis van deze analyse kunnen we zorgvuldig bepalen welke projecten binnen de grenzen van het elektriciteitsnet kunnen worden ingepast.
Uitkomst
Binnen de grenzen van een veilig en betrouwbaar elektriciteitsnet kan de netbeheerder op basis van een analyse:
- Ruimte bieden aan het project. Deze projecten vallen onder stations waar het project kan worden ingepast binnen de beschikbare capaciteit. Het kan zijn dat we hiervoor op bepaalde plekken extra maatregelen moeten nemen om overbelasting van het net te voorkomen. Dit beeld verschilt per regio.
- Op dit moment geen ruimte bieden aan het project. Voor deze projecten starten we een vervolgaanpak waarbij we onderzoeken of er aanvullende maatregelen of oplossingen mogelijk zijn. De klant hoort van de netbeheerder wat de vervolgstappen zijn.
De netbeheerder informeert alle aanvragers apart over de uitkomst van de analyse. Er zijn in het verzorgingsgebied van de netbeheerder duidelijke regionale verschillen te zien. Wat dit betekent voor de woningbouwprojecten in de regio en wat er nog wel mogelijk is in gebieden met beperkte netcapaciteit werken we verder uit en wordt besproken met de betrokken partijen en in de verschillende Energy Boards.
Vervolg en perspectief
Voor projecten die nu niet binnen de beschikbare ruimte op het net passen, betekent dit niet automatisch dat woningbouw onmogelijk wordt. De situatie op het elektriciteitsnet verandert voortdurend. Netuitbreidingen, capaciteit die vrijkomt doordat bijvoorbeeld bestaande klanten flexibele contracten sluiten, gewijzigde projectplanningen kunnen op een later moment nieuwe mogelijkheden bieden. Samen met gemeenten, ontwikkelaars en overheden blijven we zoeken naar oplossingen om zoveel mogelijk maatschappelijke opgaven mogelijk te maken. Het slim bouwen (netbewust) van woningen is een voorbeeld van hoe woningen gerealiseerd kunnen worden terwijl ze minder belasting op het net veroorzaken. Wanneer er ruimte beschikbaar is, zorgt netbewust bouwen ervoor dat er meer ruimte overblijft voor andere aanvragen, zoals bijvoorbeeld meer woningen.
Naast de uitbreiding van de netten om de elektrificatie te ondersteunen zoeken we continu naar mogelijkheden binnen de bestaande capaciteit. Met als uitgangspunt wat er binnen de beschikbare ruimte op het elektriciteitsnet veilig en verantwoord past.
Netcapaciteit blijft schaars
Tegelijkertijd voeren TenneT en regionale netbeheerders herijkingen van congestiemanagementonderzoeken (CMO’s) uit. Die onderzoeken brengen per gebied in beeld waar het elektriciteitsnet knelt, hoeveel transportcapaciteit beschikbaar is, of flexibel gebruik van het net tijdelijk extra ruimte kan bieden en hoe we verwachten dat de vraag naar stroom ontwikkelt. Daarbij kijken netbeheerders niet alleen naar één onderdeel van het net. Het elektriciteitsnet bestaat uit verschillende lagen: hoogspanning, middenspanning en laagspanning. Deze hangen nauw met elkaar samen. Extra ruimte op het ene netniveau betekent daarom niet automatisch dat er ook ruimte is op een ander netniveau. Ook verschillen gebieden in beschikbare capaciteit, pieken in vraag en aanbod, toekomstige groei en de mate waarin flexibel vermogen beschikbaar is. Dit heeft impact op de ruimte die er beschikbaar gesteld kan worden aan de klant. Daarom kunnen de uitkomsten van een CMO per regio verschillen.
De beoordeling van aanvragen voor concrete woningbouw en de CMO’s hangen dus met elkaar samen, maar zijn niet hetzelfde. De aanvraagprocedure gaat over de vraag welke concrete woningbouwprojecten op korte termijn netcapaciteit nodig hebben en aan de voorwaarden voldoen. De CMO’s gaan over de bredere netsituatie in een gebied en onderzoeken of, waar en onder welke voorwaarden nog ruimte op het net kan worden gevonden. De uitkomsten kunnen later helpen om meer duidelijkheid te geven over mogelijkheden in een gebied, maar bepalen niet automatisch de uitkomst van een individuele aanvraag.
Slimme energiewijken maken meer woningen mogelijk binnen beschikbare netcapaciteit
Nederland staat voor een grote woningbouwopgave. Door slimme energiewoningen of energiewijken te ontwikkelen, kunnen meer woningen worden gerealiseerd binnen de beschikbare netcapaciteit. Om die ruimte zo effectief mogelijk te benutten, toetsen netbeheerders de komende weken welke aangevraagde projecten daadwerkelijk binnen drie jaar starten. Wanneer een project later van start gaat of uitloopt, helpt het om dit te melden, zodat gereserveerde capaciteit beschikbaar blijft voor woningbouw die nu gebouwd kan worden. Zo maken we samen zoveel mogelijk woningen mogelijk binnen de beschikbare ruimte op het elektriciteitsnet. Voor projectspecifieke vragen kunnen gemeenten, ontwikkelaars en andere initiatiefnemers terecht bij hun regionale netbeheerder.