Energieverbruik en -kosten

Energieverbruik
De huishoudelijke markt is goed voor 24% van het elektriciteitsverbruik en 20% van het gasverbruik. Het gemiddelde elektriciteitsverbruik heeft vanaf 1988 een gestage groei doorgemaakt en bereikt in 2008 een maximum van 3.558 kWh. Daarna is het elektriciteitsverbruik gestabiliseerd. In 2010 lag het gemiddelde verbruik op 3.480 kWh. De groei tot 2008 is toe te schrijven aan de opkomst van huishoudelijke apparaten zoals de wasdroger en de vaatwasser. Twee belangrijke verklaringen voor de stabilisatie van het verbruik per huishouden na 2008 zijn, dat apparaten steeds energiezuiniger worden en dat het aantal personen per huishouden afneemt. Het gasverbruik is de afgelopen decennia afgenomen van 3.145 m3 in 1981 naar 1.617 m3 in 2010. Dit wordt vrijwel volledig veroorzaakt door de opkomst van de HR-ketel en de betere isolatie van woningen.

Energietarieven
De Nederlandse energietarieven behoren - exclusief belastingen - tot de lagere in Europa. Maar inclusief belastingen is energie in Nederland relatief duur. De netbeheerders werken in een gereguleerde markt. Dat wil zeggen dat de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) toezicht houdt op de netbeheerders en maximum transport- en aansluittarieven vaststelt. De NMa legt de methode van regulering vast voor ten minste 3 en ten hoogste 5 jaar in zogenoemde methodebesluiten. De netbeheerders doen jaarlijks op basis van deze methodebesluiten een voorstel aan de NMa voor de tarieven voor de gereguleerde diensten. Deze tarieven hangen onder meer af van de kosten van de netbeheerder en het verwachte afzetvolume. De tarievenvoorstellen van de netbeheerders worden voorgelegd aan de NMa, die deze jaarlijks vaststelt in zogenoemde tarievenbesluiten. 
 
Waaruit bestaat de energierekening?
De energierekening bestaat uit drie delen: kosten voor transport, kosten voor levering en belastingen. De tweedeling tussen levering en transport is gemaakt vanwege de liberalisering van de markt. In 2011 bedroeg de energierekening voor een huishouden met een gemiddeld verbruik 1.650 euro. Volgens de consumentenbond bestaat ongeveer een vijfde deel van dit bedrag (€330,-) uit de transportkosten (de kosten voor de netbeheerder. Het overige deel (€1.320,-) bestaat uit de kosten voor de levering van energie en belastingen (energiebelasting en BTW). De afgelopen jaren is het transport- en leveringstarief voor gas en elektriciteit relatief stabiel gebleven of zelfs gedaald, terwijl het aandeel belastingen (energiebelasting en BTW) is gestegen. Voor gas van 39% in 2005 naar 45% in 2011 en voor elektriciteit van 24% naar 27% in dezelfde periode.